Retinoblastoma

 Retinoblastoma (RB), çocuklarda genellikle 5 yaşından önce retinada malign tümör gelişimi ile karakterizedir. Hastalık, RB1 geninin her iki kopyasında meydana gelen mutasyonlar sonrasında ortaya çıkar. Olguların %60'ında unilateral olarak gözlenir ve 2 yaş öncesinde tanı konur. Bilateral olgular ise hastaların %40'ını oluşturur. Ayrıca, non-oküler tümörler için de risk artışı mevcuttur.

Klinik tanı genellikle göz fundusunun indirekt oftalmoskopi ile muayenesi sonrasında konur. Görüntüleme teknikleri tanıya ve tümör evrelemesinde yararlıdır. Retinoblastoma ile bağlantılı olduğu bilinen tek genetik bölge RB1 genidir. Hastalara ait periferik kan örneklerinin moleküler genetik testler ile incelenmesi sonrasında germline mutastonların %90-95'i tanımlanabilir. Mutasyonların saptanma oranı; analiz yönteminin duyarlılığı, aile öyküsünün bulunup bulunmaması ve tümörün unilaterl veya bilateral olmasına göre değişiklik gösterir.

Sitogenetik analizlerle; unilateral olguların %5'inde, bilateral olguların ise %7,5'inde 13q14.3-q14.2 bölgesini içine alan delesyonlar veya yeniden düzenlenmeler saptanabilir. Analizlerde 600-650 band düzeyindeki en az 30 metafaz plağının değerlendirilmesi önerilmektedir. 

RB1 bölgesinin parsiyel veya total delesyonlar RB1 bölgesine spesifik FISH probları yardımı ile tanımlanabilir. Bu yöntem özellikle mozaik delesyonlu bireylerin saptanmasında yararlıdır.


MOLEKÜLER GENETİK TANI


RB1 DNA Analizi

DNA dizi analizi (sekans) ile hastalardaki mutasyonların %70'ini kapsayan küçük delesyon, insersiyon, baz değişimleri ve splicing mutasyonları saptanabilir. Klasik DNA dizi analizi yöntemleri ile saptanamayan mutasyonların tespiti için RNA tabanlı dizi analizi uygulanabilir.


Delesyon/Duplikasyon Analizi

RB1 mutasyonlarının %16'sını oluşturan parsiyel veya total gen delesyonları, insersiyon ve yeniden düzenlenmeler MLPA (multiplex ligation-dependent probe amplification) veya quantitative multipleks PCR teknikleri ile tanımlanabilir.


Polimorfik Loküslerin Genotiplemesi  

  • Heterozigosite testi. Hasta ve hastaların anne babasından elde edilen periferik kan DNA örneklerinde RB1 polimorfik markerları kullanılarak  parental allelin kaybı gösterilebilir. Bu bulgu, de novo germline delesyonları işaret eder.  
  • Tümör dokusunda loss of heterozigosite testi. RB1 geni içerisinde yer alan polimorfik loküslerin tümör ve periferik kan DNA örneklerindeki genotiplerinin karşılaştırılması ile allel kaybına neden olan somatik mutasyonlar belirlenebilir.

Hedef Mutation Analizi

 Hastalıkla bağlantılı RB1 mutasyonlarının yaklaşık %25'ini oluşturan ve 11. kodonda (CGA) meydana gelen nonsense mutasyonlar sonrasında gözlenen CpG tekrarları spesifik mutasyon analizlerinde hedef bölgelerden en önemlisidir.


Metilasyon Analizi

  RB1 geni promoter bölgesinin hipermetilasyonu unilateral (sporadik) retinoblastoma olgularının %10-12'sinde gözlenir.

 Retinoblastoma hastalarında uygulanan genetik testler

 Gen

 Test

 Mutasyon tipi

Mutasyon saptanma oranı (%)

 RB1

 MLPA, FISH, heterozigosite testi

 Delesyonlar, insersiyonlar ve büyük düzenlenmeler

8-16*

 Mutasyon taraması

 Sekans değişiklikleri

75

 DNA dizi analizi

 Sekans değişiklikleri

75

 Hedef mutasyon analizi

 Büyük yeniden düzenlenmeler

25

 Metilasyon analizi

 Promoter bölgesinin hipermetilasyonu 10-12

 DNA dizi analizi (mRNA)

 Splicing mutasyonlar ve büyük düzenlenmeler <5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

* MLPA analizi %16, FISH analizi >%8, heterozigosite testi %8
FISH analizi >%8,
FISH analizi >%8,