Kanser ve Genetik

Kanser, kontrolsüz hücre bölünmesi olup hücre çekirdeği içerisinde bulunan ve hücresel doğum ile ölüm sürecinde görev alan genetik yapılardaki değişiklikler sonrasında meydana gelir. Diğer bir deyişle, hücresel doğum ve ölüm genetik kontrol altındadır. Yaşam içerisinde; somatik (vücut) hücre veya hücreler içerisinde bulunan genetik materyalde, bu süreçte rol oynayan genetik yapılarda meydana gelen mutasyonlar hücre çoğalmasının artmasına neden olur. Artan  hücre proliferasyonu sonrasında oluşan yeni hücre klonu (mutant klon) çoğalmaya hızla devam ederek ve yayılarak normal hücrelerin yerini almaya başlar. Bir dizi somatik genetik değişikliklerin sonucu olan kanserler için bazen predispozisyon (yatkınlık) yaratan genetik değişimler ebeveynlerden kalıtılabilmektedir. Tüm bunlar; kanserin doğal bir evrimsel süreç olduğunu düşündürebilir.

Kansere neden olan bir çok gen mevcut olduğu gibi bu genler üzerinde de birçok farklı noktada mutasyonlar tanımlanmıştır. Ayrıca, aynı genetik bölgedeki değişimler farklı kanserlerin gelişimine neden olabilir. Aynı kanser türüne sahip kişilerde hastalık farklı genetik bölgelerdeki mutasyonlardan kaynaklanabilir. Sonuç olarak, kanser gelişimi, anlaşılması zor ve kompleks bir etkileşime sahip bir süreçtir.

Kansere neden olan genler iki farklı başlık altında toplanmaktadır. Bunlar;

  • Onkogenler
  • Tümör süpressor genler

Onkogenler. Hücre çoğalması ve farklılaşması üzerinde etkili olan genlerdir. Normal şartlarda, genetik değişimlerin gözlenmediği durumlarda bu yapılara proto-onkogenler adı verilir. Fonksiyonel değişikliğe neden olan mutasyonların gözlenmesi durumunda ise onkogen olarak adlandırılırlar ve aşırı hücre çoğalmasına neden olurlar.

Tümör supressor genler. Hücre çoğalmasını kontrol altında tutan genlerdir. Etkilerini; bozulmuş hücre döngüsünün devamını engelleyerek, gerekli durumlarda hücreleri apoptozise yönlendirerek ve hücre DNA'sının replikasyonu, tamiri ile segregasyonunun düzgün gerçekleşmesini sağlayarak genomun stabil kalmasını ve mutasyon oranlarını düşük seviyede tutarak gösteriler.

Onkogenler

Tümör Supressor Genler